الشيخ أبو الفتوح الرازي
407
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
* ( لَه ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ ) * ، او راست آنچه در آسمان و زمين هست ملكا و ملكا ، آنچه آن را مالكى نيست ملك اوست ، و آنچه او را مالكى ظاهر است ملك اوست ، براى آن كه ملك و مالك همه در ملك اويند ، فانّ ( 1 ) العبد لا يملك و ان ملك ، ما لا يملك ( 2 ) نفسه كيف يملك غيره ، آن كه مالك خود نبود مالك غيرى چگونه بود ؟ چون چنين باشد ، مستقلّ نبود به خود ، چگونه ديگرى را دست گيرد ؟ مگر به فرمان او . * ( مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَه إِلَّا بِإِذْنِه ) * ، كيست كه بنزديك او شفيع باشد كسى را مگر به فرمان او ؟ بعضى اهل معانى گفتند : خداى تعالى به اين آيت دل بندگان خود به خود مىكشد عاجلا و آجلا ، چنان است كه گفت : اى بنده ! اگر راغب دنيايى ، مراست ، از من خواه . و اگر اميد كرامت آخرت دارى - به شفاعت شفيعى - كه آن شفاعت به فرمان من است ، پس در دنيا و آخرت گزير نيست تو را از من ، فسبحان من لا وسيلة اليه الَّا به ، سبحان آن خدايى كه با او هيچ وسيله نيست الَّا به او ، حقيقت دان كه او را به فرمان او شفاعت الَّا آنان نكنند كه طرفة العينى پاى از فرمان او بيرون ننهادند ، آنان كه اند كه چنين بودند ؟ مگر معصومانى كه ما همّوا بمعصية اللَّه قطَّ . در همّت ايشان نيايد ( 3 ) كه آزار خداى اختيار كنند : شفيعي اليك اليوم يا خالق الورى رسولك خير الخلق و المرتضى عليّ آخر : شفيعي الى اللَّه يوم [ 343 - پ ] القضا نبىّ ( 4 ) الهدى و علىّ الرّضا ( 5 ) شفيعي عترة طهرت فدلَّت محبّتهم على طهر الولادة قوله تعالى : * ( يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ ) * ، مجاهد و عطا و حكم و سدّى گفتند ( 6 ) مراد آن است كه : داند آنچه پيش ايشان است از كار دنيا ، و آنچه پس ايشان است از
--> ( 1 ) . اساس له ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد . ( 2 ) . چاپ شعرانى ( 2 / 324 ) : و من لا يملك . ( 3 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق : نيامد . ( 4 ) . اساس : مى ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 5 ) . آج ، با خطى متفاوت از متن افزوده : ديگرى ، چاپ شعرانى ( 2 / 325 ) ديگرى گويد . ( 6 ) . اساس : غيره ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .